Water is het belangrijkste ingrediënt in een kop koffie: een kop bestaat grotendeels uit water. De eigenschappen ervan hebben dus invloed op zowel je machine als je smaak.

Wat is waterhardheid?

Hardheid wijst op de hoeveelheid opgeloste kalk (calcium en magnesium) in je water. Die kalk komt van nature in de bodem voor. Hoe meer ervan in het water zit, hoe harder het water is. Bij verwarming slaat een deel ervan neer als vaste kalkaanslag, op het verwarmingselement in je koffiemachine bijvoorbeeld.

Hoe wordt dat uitgedrukt?

In België wordt hardheid vaak uitgedrukt in Franse graden (°f). Eén graad komt overeen met tien milligram calciumcarbonaat per liter water. Elders gebruikt men andere eenheden, zoals Duitse graden (°dH) of millimol per liter. Controleer dus welke eenheid een bron gebruikt voor je vergelijkt.

De hardheid van jouw water opzoeken

De hardheid verschilt per streek en zelfs per gemeente, en soms binnen één gemeente als meerdere maatschappijen of bronnen worden gebruikt. Daarom noemen wij hier geen vaste getallen. De betrouwbaarste bron is je eigen waterleidingmaatschappij: op hun website of in de jaarlijkse waterkwaliteitsgegevens vind je de waarde per gemeente of postcode. Je vindt de naam van je maatschappij meestal op je waterfactuur. Wil je het zelf nagaan, dan zijn teststrips voor waterhardheid te koop in de meeste doe-het-zelfzaken. Ze geven een indicatie, geen laboratoriumresultaat.

Waarom is het belangrijk voor je koffiemachine?

• Kalkaanslag in het verwarmingselement en de leidingen maakt de machine minder efficiënt en kan defecten veroorzaken.
• Vaker ontkalken is nodig bij harder water. Lees onze gids over een koffiemachine ontkalken.
• Smaak: zeer hard water kan de smaak beïnvloeden, maar ook zeer zacht water of water met veel chloor kan dat. Wat jij het lekkerst vindt, moet je zelf proeven.
• Instelling in de machine: veel machines laten je de waterhardheid instellen zodat de ontkalkmelding klopt. Dat is een snelle verbetering.

Waterfilters

Veel fabrikanten bieden een filterpatroon dat in de watertank past. Zo’n filter bevat meestal een hars en actieve kool. Het hars vervangt een deel van de kalkvormende stoffen door andere, en de kool verwijdert onder andere geur en smaakstoffen zoals chloor. Daardoor kan het kalkopbouw verminderen en de smaak verbeteren.

Wat je moet weten:

• Een filter werkt maar een bepaalde hoeveelheid water of tijd. Daarna moet je het vervangen, anders werkt het niet meer.
• De juiste soort hangt af van je machine. Koop een filter dat de fabrikant voor jouw model aanbeveelt.
• Een filter is niet voor elk water even doeltreffend. Bij heel hard water kan de capaciteit snel uitgeput zijn.
• Sommige machines moeten op de filter worden ingesteld, zodat de ontkalkmelding en de filtervervangmelding kloppen.
• Een gebruikte filter is een kleine kost, maar hij telt mee in de totale kosten van je machine.

Andere opties

• Waterontharder in huis: een toestel bij de watertoevoer dat water in het hele huis zachter maakt. Dat is een grotere investering en zinvol voor het hele huishouden, niet enkel voor de koffie. Raadpleeg de handleiding van je machine voor eventuele beperkingen bij zacht of ontzout water.
• Gedemineraliseerd of gedestilleerd water: sommige fabrikanten raden dat uitdrukkelijk af voor hun machines. Controleer de handleiding voor je het gebruikt.
• Flessenwater: praktisch voor wie op reis is, maar minder duurzaam en niet vanzelfsprekend beter. Controleer de hardheid op het etiket als je dat overweegt.

Valkuilen

• Denken dat een filter het ontkalken overbodig maakt. Meestal vermindert het de frequentie, maar het wordt niet altijd weggenomen.
• Een filter vergeten te vervangen. Een uitgeputte filter helpt niet meer, en is bovendien niet meer hygiënisch als hij te lang blijft zitten.
• De hardheid niet instellen. Dan meldt de machine te vroeg of te laat.
• Water laten staan in de tank. Ververs het water regelmatig, zeker als je enkele dagen niet koffie zet.

Wanneer je beter iets anders kiest

Heb je zacht water, dan is een filter minder nodig. Heb je zeer hard water en veel verbruik, dan kan een waterontharder voor het hele huis zinvoller zijn dan een filter per machine. Gebruik je een capsulemachine met een kleine tank, dan is het water vaak vers en kun je met een korte onderhoudsbeurt volstaan. Bekijk bij het kiezen van een machine ook de kosten voor filters en ontkalker, bijvoorbeeld bij volautomaten en capsulemachines.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik hoe hard mijn water is?

Vraag het na bij je waterleidingmaatschappij, die publiceert doorgaans waarden per gemeente of postcode. Voor een snelle indicatie kun je teststrips gebruiken. Wij noemen bewust geen vaste getallen omdat ze per gemeente verschillen.

Heb ik een waterfilter nodig?

Niet altijd. Bij zacht water is het vaak niet nodig. Bij harder water kan een filter helpen om kalkaanslag en ontkalkbeurten te beperken, en soms ook de smaak te verbeteren.

Hoe vaak moet ik het filter vervangen?

Dat staat in de handleiding of op de verpakking, vaak in liters of in weken. De machine geeft soms zelf een melding. Vervang het filter ook als het erg lang in de tank zat.

Mag ik kraantjeswater gebruiken?

Ja, zolang het drinkwater is en je het regelmatig ververst. Laat water niet dagenlang in de tank staan.

Is zacht water altijd beter voor koffie?

Niet vanzelfsprekend. Zachter water is beter voor de machine, maar smaak is persoonlijk. Sommige machines en fabrikanten raden zeer zacht of gedemineraliseerd water zelfs af.

Kort samengevat

Zoek de hardheid van je water op, stel ze in als je machine dat toelaat en kies een filter dat de fabrikant aanraadt. Zo ontkalk je minder vaak en blijft je machine langer goed werken. Meer weten over de machine zelf? Lees welke koffiemachine past bij mij. Wij verdienen een commissie als je via onze links koopt.