Kalk is geen ramp, maar het hoopt op in de verwarmingselementen en leidingen van je machine. Daar zorgt het voor een lagere temperatuur, een tragere doorstroming, meer lawaai en uiteindelijk defecten. Regelmatig ontkalken is dus een van de goedkoopste manieren om een koffiemachine langer te laten werken.

Hoe vaak ontkalken?

Er bestaat geen vaste regel die voor iedereen klopt. Wat meespeelt:

• De hardheid van je water. Hoe harder het water, hoe sneller kalk zich afzet. Meer daarover in onze gids over waterhardheid en waterfilters.
• Hoe vaak je de machine gebruikt. Meer koppen betekent meer kalk, vooral als de machine ook stoom of heet water levert.
• Of je een waterfilter gebruikt. Een filter kan het ontkalken uitstellen, maar vervangt het niet in alle gevallen.
• Wat de fabrikant voorschrijft. Veel machines tellen zelf mee en vragen om ontkalking wanneer het nodig is. Doe dat dan ook.

Als ruwe richtlijn noemen bronnen vaak dat bij zacht water een lange tussentijd volstaat en bij hard water een kortere nodig is, van enkele weken tot enkele maanden. Hoe vaak het in jouw geval is, hangt dus af van water en gebruik. Kijk daarom naar de melding of de handleiding van jouw model.

Signalen dat het tijd is

• De machine meldt zelf dat ontkalken nodig is.
• De koffie wordt minder heet of stroomt trager.
• De machine maakt meer lawaai dan gewoonlijk.
• Je ziet witte aanslag in de watertank, het kopje of op de uitloop.

Waarmee ontkalken?

Het veiligste is een ontkalker die de fabrikant van jouw machine aanbeveelt of toelaat. Die is op het materiaal van je machine afgestemd. Een gangbare keuze zijn ontkalkers op basis van citroenzuur of melkzuur. Op de verpakking staat vaak voor welke machines ze geschikt zijn.

Azijn is niet voor elke machine geschikt. Azijnzuur kan volgens veel fabrikanten afdichtingen en onderdelen aantasten en laat een sterke geur achter. Voor een heel eenvoudig filterapparaat wordt azijn soms gebruikt, maar bij een volautomaat of een espressomachine kun je dat beter laten. Raadpleeg altijd de handleiding: kiezen voor een middel dat de fabrikant afraadt, kan de garantie in gevaar brengen.

Citroenzuur uit de winkel wordt vaak genoemd als alternatief, maar doseringen verschillen per bron. Volg de aanwijzingen van de fabrikant of van het product, en maak het mengsel niet sterker dan voorgeschreven.

Stap voor stap

De exacte stappen verschillen per machine. Hier is het algemene verloop:

• Lees de handleiding en de gebruiksaanwijzing van de ontkalker.
• Maak de machine leeg: verwijder de koffie, de capsule of de bonen, en haal een eventueel waterfilter eruit.
• Maak de ontkalkoplossing aan in de juiste verhouding en giet ze in de watertank.
• Start het ontkalkprogramma of laat de oplossing volgens de handleiding door de machine lopen, inclusief het stoompijpje of het melksysteem als dat in de handleiding staat.
• Laat de oplossing de aangegeven tijd inwerken als dat wordt gevraagd.
• Spoel de watertank en vul hem met vers water.
• Laat meerdere keren schoon water doorlopen, tot er geen geur of smaak van ontkalker meer is.
• Reinig de watertank, de opvangbak en de uitloop.

Valkuilen

• Het programma halverwege onderbreken. Dan blijft de oplossing in de machine.
• Te weinig spoelen. Resten ontkalker bederven de smaak en zijn niet goed voor je.
• Een ontkalker gebruiken die niet bij je machine hoort. Controleer het materiaal en de voorschriften.
• Een waterfilter laten zitten tijdens het ontkalken als de handleiding vraagt om hem eerst te verwijderen.
• Het opvangbakje vergeten. Ontkalkvloeistof loopt erin en kan bij het legen morsen.

Wanneer je beter iets anders doet

Heb je een machine met automatisch ontkalkprogramma, laat de machine dan beslissen wanneer. Heb je heel hard water, overweeg dan een waterfilter of een andere waterbehandeling, zodat je minder vaak hoeft te ontkalken. Is een machine al lang niet ontkalkt en maakt hij vreemde geluiden, laat hem dan nakijken of volg het advies van de fabrikant in plaats van het zelf te forceren.

Veelgestelde vragen

Kan ik azijn gebruiken om mijn koffiemachine te ontkalken?

Voor veel machines raden fabrikanten het af omdat azijn afdichtingen kan aantasten en een geur achterlaat. Gebruik bij voorkeur de ontkalker die de fabrikant aanraadt en controleer de handleiding.

Hoe weet ik hoe vaak ik moet ontkalken?

Dat hangt af van de hardheid van je water en hoe vaak je de machine gebruikt. Veel machines geven een melding, anders volg je de handleiding en let je op de signalen zoals tragere doorstroming of witte aanslag.

Wat gebeurt er als ik niet ontkalk?

Er bouwt zich kalk op, de koffie wordt minder heet en de machine werkt trager en luider. Uiteindelijk kan het verwarmingselement of een pomp defect raken, en dat is niet altijd een gedekte garantiekwestie.

Moet ik ook ontkalken als ik een waterfilter gebruik?

Een filter vermindert de kalk, maar het kan zijn dat de machine toch moet worden ontkalkt. Volg de aanwijzingen van de fabrikant.

Is ontkalker schadelijk?

Ontkalkers zijn zuren en moeten voorzichtig gebruikt worden. Lees het etiket, gebruik handschoenen als dat wordt gevraagd en spoel de machine meerdere keren door.

Kort samengevat

Ontkalk op tijd, met het juiste middel en spoel grondig. Kijk naar de melding van je machine en naar de hardheid van je water. Meer hulp bij de keuze van een machine vind je in welke koffiemachine past bij mij of bij volautomaten. Wij verdienen een commissie als je via onze links koopt.