In een volautomaat, een espressomachine met ingebouwde molen of een aparte molen zitten twee bewegende onderdelen die de bonen vermalen. Ze heten maalschijven of kegels. Fabrikanten vermelden het materiaal graag, vaak keramisch of staal. Wat betekent dat verschil in de praktijk?

Hoe een maalwerk werkt

Twee getande onderdelen draaien tegen elkaar. De bonen vallen ertussen en worden gebroken tot kleine stukjes. De afstand tussen de twee bepaalt de maalgraad: dicht bij elkaar is fijn, verder uit elkaar is grover. Een goede molen maakt stukjes van ongeveer dezelfde grootte. Dat levert een egale extractie op, en dus een evenwichtige smaak.

Keramisch maalwerk

Keramiek is heel hard en slijt traag. Het geleidt warmte slecht en wordt meestal minder heet dan metaal, wat gunstig kan zijn voor de smaak. Het is bovendien roestvrij.

Sterke punten: lange levensduur, blijft koel, geen metaalsmaak. Zwakke punten: brosser. Een steentje of ander hard voorwerp tussen de bonen kan een stukje uit het keramiek doen breken. Het is ook minder gangbaar in sterkere machines en kan duurder zijn om te vervangen.

Stalen maalwerk

Staal is robuuster tegen schokken en laat zich fijner bewerken, waardoor het nauwkeurig kan worden gevormd. Het wordt in veel hoogwaardige molens gebruikt.

Sterke punten: bestand tegen schokken, gelijkmatige maling, vaak breed beschikbaar als vervangonderdeel. Zwakke punten: het kan na lang gebruik vroeger afstompen dan keramiek en het kan bij intensief gebruik warmer worden.

Wat zeggen onderzoeken en gebruikers?

Het eerlijke antwoord is dat bronnen elkaar tegenspreken. Sommigen houden vol dat keramiek minder warmte geeft en daardoor de smaak beter bewaart. Anderen wijzen erop dat dat vooral bij grote hoeveelheden telt, zoals in een café, en dat een stalen molen in een gewone huishouding evengoed werkt. Er is geen overtuigend bewijs dat het materiaal alleen de smaak voor thuisgebruik bepaalt. Wat wel wordt gemeld, is dat hoe goed de molen is gebouwd en afgesteld belangrijker is dan het materiaal.

Waar je liever op let

• Aantal maalgraden en hoe fijn je kunt afstellen: een molen met weinig stappen is minder flexibel.
• Gelijkmatigheid van de maling: kijk of gebruikers klagen over stof of grote brokken.
• Geluid en snelheid: sommige molens zijn luid of trager.
• Onderhoud: kun je de molen bereiken en schoonmaken? Oude koffieresten kunnen de smaak vertroebelen.
• Vervangbaarheid: kun je het maalwerk laten vervangen als het slijt?
• Beschermen tegen vreemde voorwerpen: bewaar bonen in een schone, droge bak en controleer ze af en toe.

Per soort machine

• Volautomaten: het maalwerk zit ingebouwd. Je kiest vooral op instelbaarheid en onderhoud. Kijk naar de volautomaten.
• Espressomachines met molen: hier is de maling bepalend voor het resultaat. Een goede aparte molen kan de moeite lonen. Zie espressomachines.
• Filtermachines met molen: een ingebouwde molen is handig, maar de maling is minder kritisch dan bij espresso. Zie filterkoffiemachines.
• Capsule- en padmachines: hebben geen molen, dus dit hoofdstuk doet er niet toe.

Merk je zelf of het maalwerk goed werkt?

Een paar signalen verraden een probleem. Komt er een fijn stof of grote brokken in je koffiebed, dan is de maling ongelijk. Moet je de maalgraad telkens fijner zetten om dezelfde smaak te krijgen, dan is het maalwerk mogelijk versleten. Hoor je een schurend of kletterend geluid, stop dan meteen en controleer of er een vreemd voorwerp tussen de bonen zat. Kijk ook naar het bonenreservoir: oude olieresten en vuil verslechteren de maling en de smaak, ook als het maalwerk zelf in orde is.

Valkuilen

• Op het materiaal alleen kiezen. Twee keramische molens kunnen heel verschillend presteren.
• Een molen zonder fijne afstelling kopen voor espresso. Je kunt dan de smaak niet bijsturen.
• Vergeten te reinigen. Oude koffieolie wordt rank en wekt de indruk dat de machine of de bonen slecht zijn.
• Gebroken bonen of kleine steentjes negeren. Bij keramiek kan dit schade geven.

Wanneer je beter iets anders kiest

Zet je alleen filter- of padkoffie, dan speelt het maalwerk voor jou geen rol. Wil je goede espresso, kijk dan eerder naar de bouwkwaliteit van de molen en naar fijne afstelling dan naar het materiaal. Zie ook hoeveel druk je echt nodig hebt.

Veelgestelde vragen

Is keramisch maalwerk beter dan staal?

Niet algemeen. Keramiek slijt traag en blijft koel, staal is robuuster tegen schokken en wordt vaak geprezen voor een gelijkmatige maling. Voor thuisgebruik is de bouwkwaliteit van de molen belangrijker dan het materiaal.

Hoe lang gaat een maalwerk mee?

Dat hangt af van gebruik, bonen en kwaliteit. Fabrikanten vermelden zelden harde cijfers. Merk je dat de maling ongelijk wordt of dat je de maalgraad steeds fijner moet zetten, dan kan het maalwerk versleten zijn.

Kan ik het maalwerk zelf vervangen?

Bij sommige machines wel, bij andere moet dat via een servicecentrum. Controleer dit in de handleiding of bij de fabrikant voor je koopt.

Moet ik het maalwerk schoonmaken?

Ja, af en toe. Koffieresten en oliën bouwen zich op. Volg de handleiding en gebruik geen water of producten die de fabrikant afraadt.

Mag ik ook gearomatiseerde of olierijke bonen gebruiken?

Veel fabrikanten raden dat af omdat olie en suiker aan het maalwerk en in het bonenkanaal kunnen blijven kleven. Kijk in de handleiding wat de fabrikant toelaat.

Kort samengevat

Het materiaal van het maalwerk is geen doorslaggevende reden om een machine te kiezen. Een goed afgestelde en schoon gehouden molen telt zwaarder. Meer hulp vind je in welke koffiemachine past bij mij. Wij verdienen een commissie als je via onze links koopt.